Ιράν, Πέντε Γιουνανί στη χώρα των Φαρσί!

[dimosf]

και τα ερείπια δυο βασιλικών ανακτόρων και κήπων. Η έκταση των 160 εκταρίων του αρχαιολογικού χώρου δείχνει πόσο μεγάλη πρέπει να ήταν κάποτε η πόλη. Εμείς κάναμε μια βόλτα με το αυτοκίνητο και τα είδαμε απ’ αυτό.

Στο φρούριο, η εικόνα μιας μαυροφορεμένης μορφής που κατέβαινε απ’ αυτό, ήταν ιδιαίτερα ελκυστική για το φακό της μηχανής μου, που φυσικά ενέδωσε αμέσως!

[dimosf]

Για να πάμε στον επόμενο προορισμό μας πήραμε το δρόμο του γυρισμού προς το Shiraz.
Η διαδρομή, όπως και όταν πηγαίναμε

περνά από μικρά χωριά και πόλεις,

βοσκοτόπια

ή καλλιεργημένες εκτάσεις.

[dimosf]

Που και που έβλεπες αμπέλια(!!!!). Η περιοχή που βρισκόμασταν ήταν γνωστή από τη βαθιά αρχαιότητα για τα κρασιά της. Πάντα θεωρούνταν σαν τα καλύτερα της Μέσης Ανατολής.
Και στο βάθος πάντα ο Ζάγκρος, η επιβλητική ραχοκοκαλιά του Ιράν!

[dimosf]

Naks-e-Rustam
Περίπου 71χμ από τις Πασαργάδες φτάσαμε στο Naks-e-Rustam (Η εικόνα του Ρουστάμ), τη Νεκρόπολη 4 βασιλιάδων της δυναστείας των Αχαιμενιδών.

Στο πάρκινγκ μια καμήλα με χίλια δυο πλουμίδια περίμενε (για την ακρίβεια, το αφεντικό της περίμενε) τον πελάτη που θα ανέβαινε στην καμπούρα της για μια βόλτα. Όμορφο αλλά και θλιβερό θέαμα (για να μην βγάζω την ουρά μου απ’ έξω ανέβηκα κι εγώ στην Τυνησία πριν μερικά χρόνια!).
Στα βράχια μπροστά μας είναι σκαλισμένοι οι «Περσικοί Σταυροί», όπως λένε του σταυρόσχημους τάφους των βασιλιάδων. Οι διαστάσεις τους είναι τεράστιες.

Ο μόνος τάφος για τον οποίο είμαστε σίγουροι ποιανού ήταν η τελευταία κατοικία, είναι αυτός του Δαρείου Α΄ και αυτό γιατί στα αριστερά της βασιλικής φιγούρας στο πάνω μέρος του υπάρχει κείμενο στο οποίο μεταξύ άλλων γράφει:

Είμαι ο Δαρείος ο Αχαιμενίδης […]
Εγώ, ο Δαρείος, ο βασιλιάς με την ευλογία του Αχούρα Μάζντα, είπα.

Για τους υπόλοιπους τάφους οι αρχαιολόγοι, στηριζόμενοι σε διάφορα στοιχεία υποθέτουν τον τελευταίο τους κάτοικο.
Ενθάδε κείνται λοιπόν από αριστερά προς τα δεξιά όπως κοιτάμε τους βράχους ο Δαρείος Β΄, ο Αρταξέρξης, ο Δαρείος Α΄ ο Μέγας και ο Ξέρξης. 
Και οι τέσσερεις αυτοί βασιλιάδες ανακατεύθηκαν στη δική μας αρχαία ιστορία.
Ο Δαρείος Α΄ (522-486 π.Χ.) έστειλε το στρατηγό του Μαρδόνιο κατά της Αθήνας (Μάχη του Μαραθώνα).
Ο γιός του Ξέρξης (486-464 π.Χ.) ήταν αυτός που έκανε τη δεύτερη εισβολή στον Ελλαδικό χώρο νικώντας αρχικά (Μάχη των Θερμοπυλών) αλλά υφιστάμενος μεγάλες ήττες στη συνέχεια (Ναυμαχίες της Σαλαμίνας και της Μυκάλης και Μάχη των Πλαταιών όπου ο Μαρδόνιος, στρατηγός του Ξέρξη τώρα, σκοτώθηκε).
Ο Αρταξέρξης (464-424 π.Χ.), γιος του Ξέρξη, μη θέλοντας να τα βάλει ανοιχτά με την Αθήνα, ενίσχυε τους αντιπάλους της στην Ελλάδα και ήταν αυτός που πρόσφερε άσυλο στον Θεμιστοκλή όταν αυτός εξοστρακίστηκε από τους Αθηναίους.
Τέλος ο Δαρείος Β΄ (424-404 π.Χ.), γιος του Αρταξέρξη ήταν αυτός που έστειλε ενισχύσεις σε οπλίτες και πλοία στους Σπαρτιάτες στη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου.

[dimosf]

Οι τάφοι, όπως είπαμε έχουν το σχήμα του σταυρού. Όλοι είναι, θα λέγαμε, πανομοιότυποι. Ο καλύτερα διατηρημένος είναι ο θεωρούμενος του Ξέρξη. Έχουν τις ίδιες ανάγλυφες παραστάσεις, ενώ στο κέντρο τους ακριβώς υπάρχει η πόρτα που οδηγεί στο νεκρικό θάλαμο. Δεξιά και αριστερά της πόρτας έχουν από δύο κίονες με κιονόκρανα που έχουν δύο κεφάλια ταύρων στραμμένα αντίθετα το ένα από το άλλο. Οι κίονες κρατούν μια στέγη. Πάνω σε αυτή υπάρχουν δύο σειρές με 28 (14+14) ανθρώπινες μορφές που συγκρατούν τον θρόνο. Οι μορφές αυτές αντιπροσωπεύουν τις υποτελείς στους Πέρσες περιοχές. Δεξιά και αριστερά του θρόνου έχει Πέρσες πολεμιστές σε τρία επάλληλα επίπεδα. Πάνω στο θρόνο στέκεται στα αριστερά ο βασιλιάς, στα δεξιά είναι η άσβεστη φλόγα ενώ ανάμεσά τους ίπταται μια ανθρωπόμορφη φτερωτή μορφή. Όλες οι πηγές λένε πως πρόκειται για τον Αχούρα Μάζντα, τον Θεό του φωτός και της σοφίας, τον Θεό του Ζωροαστρισμού.

[…]and under the wings of a bird-man who symbolizes his royal glory (not Faroohar as people claim nor Ahuramazda as Westerners imagine). [..]

Η πινακίδα όμως που υπάρχει κάτω από τους τάφους λέει πως δεν πρόκειται για τον Αχούρα Μάζντα αλλά συμβολίζει τη βασιλική δόξα (??).

[dimosf]

Τη δόξα των Αχαιμενιδών ζήλεψε και η δυναστεία των Σασανιδών και αιώνες αργότερα σκάλισαν στα βράχια διάφορες παραστάσεις που καλύπτουν το διάστημα από το 241 μέχρι το 439 μ.Χ.

Κάτω λοιπόν από τους τάφους σκάλισαν παραστάσεις από μάχες,

με εντυπωσιακότερη αυτή της νίκης του Bahram II, κάτω από τον τάφο του Μεγάλου Δαρείου, μια παράσταση σε δύο επίπεδα.

[dimosf]

Ανάμεσα στους τάφους του Δαρείου Α΄ και του Ξέρξη υπάρχει μια παράσταση του Βασιλιά Ναρσή που δέχεται της ευλογία της Θεάς Αναχίτα

ενώ ανάμεσα στους τάφους του Δαρείου Α΄ και του Αρταξέρξη απεικονίζεται ο θρίαμβος του βασιλιά Σαπώρ που αιχμαλώτισε τον Ρωμαίο αυτοκράτορα Βαλεριανό το 259.
Το παλιότερο ανάγλυφο σε όλο το χώρο ανάγεται περίπου στο 1000π.Χ. και είναι της εποχής του Ελαμ. Αν και σχεδόν κατεστραμμένο δείχνει έναν άντρα με ένα περίεργο κάλυμμα στο κεφάλι (όπως και τα καλύμματα που φορούν οι Σασανίδες βασιλείς στα άλλα ανάγλυφα). Οι ντόπιοι στα μεταγενέστερα χρόνια πίστευαν πως αποτυπώνει μια εικόνα του μυθικού ήρωα Rustam. Έτσι πήρε και το όνομά του ο χώρος της Νεκρόπολης.

[dimosf]

Στο χώρο αυτό της Νεκρόπολης των Αχαιμενιδών και της αυτοπροβολής των Σασανιδών, απέναντι από τον τάφο του Δαρείου Β΄ υπάρχει ένα πολύ εντυπωσιακό κτίσμα με τετράγωνη κάτοψη. Σε όλη την επιφάνειά του έχει τετράπλευρα σκαλίσματα, στις τρεις πλευρές έχει τετράπλευρες κόγχες-ψευτοπαράθυρα,

ενώ στην τέταρτη, αυτή που αντικρίζει τους τάφους, υπάρχει θύρωμα στην κορυφή σκάλας και από πάνω παράθυρο. Οι ντόπιοι το ονομάζουν «Ka΄ba-ye Zardosht»», δηλαδή «τάφος του Ζωροάστρη». Κανείς δεν ξέρει σε τι ακριβώς χρησίμευε. Υπάρχουν πολλές υποθέσεις με επικρατέστερη αυτή του βωμού όπου διατηρούνταν η άσβεστη φλόγα.

Έφτασε η ώρα να αφήσουμε αυτό τον ιδιαίτερο χώρο των νεκρών βασιλιάδων για αυτόν της μεγάλης τους δόξας όσο ήταν ζωντανοί. Ώρα να επισκεφτούμε την Περσέπολη (περίπου 12χμ από εκεί)!
Πριν όμως έπρεπε να ικανοποιήσουμε τη ζωτική μας ανάγκη για τροφή.

Σταματήσαμε λοιπόν σε ένα εστιατόριο όπου το φαγητό ήταν σε μπουφέ. Δεν ήταν τόσο καλό όπως στα άλλα που φάγαμε αλλά τέλος πάντων δεν ήταν κακό. Πέρα όμως από το φαγητό, το περίεργο σε αυτό το μαγαζί ήταν η πίστα χορού. Τώρα θα μου πει κάποιος: Και τι το περίεργο έχει μια πίστα χορού;
Στο Ιράν απαγορεύεται ο χορός σε δημόσιους χώρους. Αν λοιπόν στο συγκεκριμένο μαγαζί γίνεται κάποια εκδήλωση και θέλουν να χορέψουν, τότε αυτό γίνεται με κάποιον να φυλάει τσίλιες για οποιαδήποτε «ύποπτη» κίνηση(!!).

[dimosf]

Αφού φάγαμε, μπήκαμε και πάλι στο βανάκι και λίγα λεπτά μετά φτάσαμε έξω από την κεντρική είσοδο του Αρχαιολογικού χώρου της Περσέπολης.

Περσέπολη
Το 518 π.Χ. ο Δαρείος ιδρύει την πρωτεύουσα της Περσικής αυτοκρατορίας της δυναστείας του, των Αχαιμενιδών. Προκαλεί εντύπωση ο τόπος που διάλεξε για να τη φτιάξει.

Διαμόρφωσε ένα πλάτωμα, ισοπεδώνοντας εδάφη ένα γύρο και σε αυτό το υπερυψωμένο πλατώ δημιούργησε τη μεγαλοπρεπή πρωτεύουσα του.

Persepolis: buildings
1 Apadana
2 Treasury
3 Darius' palace
4 Xerxes' gate
5 Stairway
6 Xerxes' palace
7 Harem
8 Hall of hundred columns
9 Hall of 32 columns
10 Royal Tomb 
11 Unfinished gate
12 Tripylon
 

Πηγή: http://www.livius.org/pen-pg/persepolis/persepolis.html

Οι αρχαίοι Πέρσες την αποκαλούσαν Πάρσα και σήμερα είναι γνωστή ως Takht-i Jamshid (“Θρόνος Jamshid”). Οι αρχαίοι Έλληνες την ονόμασαν Περσέπολη και έτσι έμελλε να μείνει στην ιστορία. Φυσικά οι επόμενοι βασιλιάδες συνέχισαν το έργο του Δαρείου δημιουργώντας μεγαλόπρεπα παλάτια, πύλες, αίθουσες για διάφορες εκδηλώσεις κλπ. Φαίνεται πως η Περσέπολη χρησίμευε για κατοικία των βασιλιάδων και για τελετές, ενώ διοικητική πρωτεύουσα της αυτοκρατορίας ήταν τα Σούσα ή τα Εκβάτανα.
Το χαρακτηριστικό με τα κτίρια αυτής της πόλης ήταν ότι οι περισσότεροι κίονες ήταν ξύλινοι και στήριζαν ξύλινα ταβάνια. Μόνο όπου η διαθέσιμη ξυλεία από τον Λίβανο και την Ινδία δεν είχε το επιθυμητό μέγεθος, τότε οι κίονες γίνονταν πέτρινοι. Τα ταβάνια όμως πάντα ξύλινα.

[dimosf]

Έτσι το πιο εντυπωσιακό από όλα τα κτίσματα, η αίθουσα ακροάσεων Apadana είχε 72 πανύψηλους (20 μέτρα) πέτρινους κίονες με κιονόκρανα διπλούς ταύρους, λιοντάρια ή γρίπες. Από αυτούς μέσα στην αίθουσα, που εκτιμάται πως χωρούσαν περίπου 10.000 (!!!!!) άνθρωποι, ήταν οι 36, ενώ οι υπόλοιποι 36 ήταν ανά 12 στις βεράντες που υπάρχουν στις τρεις πλευρές του κτιρίου.

Σήμερα σώζονται 13. Όλο το κτίσμα είναι υπερυψωμένο.

Η πρόσβαση γίνονταν από μια διπλή σκάλα.