Σήμερα και μετά από ένα απολαυστικό πρωινό, θα μεταβούμε ξανά στην πόλη της Οχρίδας που έλκει σα μαγνήτης τους επισκέπτες της, κατά κύριο λόγο χάρη στην ατμοσφαιρική παλιά πόλη της, αμφιθεατρικά κτισμένη στο λόφο, στην κορυφή του οποίου δεσπόζει το φρούριο του Σαμουήλ... και στο καταπράσινο τοπίο που την περιβάλλει. Περιηγηθήκαμε στα καλντερίμια της για άλλη μια φορά, είδαμε το ρωμαϊκό αμφιθέατρο που χρονολογείται από τις αρχές του 1ου αιώνα, καθώς και μια πληθώρα ορθόδοξων εκκλησιών, ξεκινώντας μέσα από το φρούριο του Σαμουήλ, ένα από τα μεγαλύτερα της ευρύτερης περιοχής με καταπληκτική θέα, γιατί εκεί βρισκόταν η εκκλησία του Αγίου Κλήμεντος, η οποία ανήκει στην Παλαιολόγειο εποχή. Ολοκληρώθηκε στο τέλος του 13ου αιώνα, υπήρξε Μητρόπολη και είναι φιλοτεχνημένη με ένα νέο τρόπο διακόσμησης, που ξεφεύγει από τις ανατολικές επιδράσεις. Εκεί κοντά, λίγο παρακάτω και το μικρό εκκλησάκι του Αγίου Ιωάννη (Saint John at Kaneo), χτισμένο στα βράχια της λίμνης.
Στη συνέχεια θα μεταβούμε στο Μοναστήρι του Οσίου Ναούμ, ακολουθώντας την παραλίμνια διαδρομή, στη νότια πλευρά της λίμνης. Τα κρύα και πεντακάθαρα νερά της, οι αγριόπαπιες που απολαμβάνουν το κολύμπι τους αλλά και μια καταπράσινη φύση είναι κάποιες από τις εικόνες που μπορεί να απολαύσει κάποιος σε αυτόν τον μικρό παράδεισο, μέχρι την άφιξη του στο μοναστήρι. Από εδώ ξεκίνησαν ο Κύριλλος και ο Μεθόδιος, οι Έλληνες μοναχοί, να διδάξουν στους Σλάβους το κυριλλικό αλφάβητο και τη Βίβλο. Στο χώρο της μονής είναι θαμμένος ο Όσιος Ναούμ, που ίδρυσε την μονή το 905 μ.Χ. Ο θρύλος λέει ότι η καρδιά του ακούγεται να κτυπά αν πλησιάσεις το αυτί στον τάφο και η φήμη –όπως θα μαντέψατε– προσελκύει προσκυνητές από κάθε γωνιά των Βαλκανίων. Από τον 16ο αιώνα λειτούργησε στο μοναστήρι ελληνικό σχολείο. Από το 1912 μέχρι το 1925 το μοναστήρι και η γύρω περιοχή ανήκε στο αλβανικό κράτος. Τελικά στις 28 Ιουνίου 1925 ο βασιλιάς της Αλβανίας Ζογ Α’ μετά από διαπραγματεύσεις παραχώρησε την περιοχή με το μοναστήρι στην Γιουγκοσλαβία.
Και φτάσαμε στην τελευταία μέρα της εκδρομής. Σήμερα θα γνωρίσουμε την Μπίτολα (Μοναστήριον), μια πόλη πολύ κοντά στα ελληνικά σύνορα, που από την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας αναφερόταν και ως ''η πόλη των προξένων''. Στη σύντομη στάση μας εκεί θα περπατήσουμε τον κεντρικό πεζόδρομο Σιρόκ Σοκάκ, που συγκεντρώνει σε μία μόνο βόλτα την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική πλάι πλάι με το ισλαμικό παρελθόν. Ελληνικά νεοκλασικά, χαμάμ και τζαμιά που σχεδίασε ο Μινάρ Σινάν, ο μεγαλύτερος αρχιτέκτονας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, βυζαντινές εκκλησίες, όλα εδώ.
Πορεία επιστροφής στην Αθήνα με ενδιάμεσες στάσεις, όπου θα φτάσουμε αργά το βράδυ, γεμάτοι όμορφες εικόνες και πολλές εμειρίες. Άλλο ένα ταξίδι είχε τελειώσει για μας... άλλη μια κουκίδα στο παγκόσμιο χάρτη της καρδιάς μας!
